بخش دوم / امام باقر ( ع ) در پيشگاه قرآن . . . امام محمد باقر ( عليه السلام ) از پايه گزاران علوم اسلامى و مؤسس حوزه علميه مدينه ، در تفسير آيات الهى ، و تشريح حقايق معنوى قرآن كريم ، نقش مؤثر و مفيدى داشته است به حدى كه اغلب روايات تفسيرى در ذيل آيات قرآنى ، از ايشان يا از امام همام جعفر بن محمد الصادق ( عليه السلام ) مى باشد با توجه به فرصت مناسب و شرايط اجتماعى و سياسى كه پيش آمده بود اين دو بزرگوار بيش از ديگر پيشوايان معصوم ( عليه السلام ) ، زمينه ى فعاليت و نشر دانش و ترويج علم و معرفت الهى را داشته اند ، محدثين و راويان متعددى مانند : محمد بن مسلم ، زراره ، أبان بن تغلب ، وحمران بن اعين . . . و جمعى ديگر موفق به تلمذ و فراگيرى علوم از محضر آن بزرگواران گشته اند به حدى كه در طول زندگى اين بزرگواران بيش از 4000 دانشجو و جويندهء كمال در كسب علم و دانش و در مسير تربيت و تهذيب و فرا گرفتن علوم اسلامى از آن دو محضر مبارك ، توفيق يافته اند . از اينرو مقام شامخ و ساحت مقدس اين پيشواى والاقدر بالاتر از آنست كه در موقعيت علمى و تفسيرى او ، سخنى به ميان آيد چون وجود اين جويندگان و پويندگان فراوان ، خود بهترين نشان آنست كه آنان خود منبع اصلى و سرچشمهء معارف عاليه الهى و قرآنى را شناخته اند و به صوب آن حركت كرده اند . " ابن نديم " در كتاب " الفهرست " در بخش معرفى كتابهايى كه در تفسير قرآن مجيد نوشته شده است مى گويد : " كتاب الباقر محمد بن على بن الحسين ( عليه السلام ) به روايت ابى الجارود از زيديه كه در جاى خود تاريخچهء آن را نقل و بازگو خواهيم كرد " ( 1 ) مرحوم مجلسى صاحب بحار الانوار در كتاب " القرآن " تفسيرى را از امام باقر ( عليه السلام ) روايت كرده است كه مشتمل بر تفسير تعدادى از آيات قرآنى مى باشد " . ( 2 )

--> 1 . الفهرست ابن نديم ، بخش تفاسير قرآن . 2 . بحار الأنوار كتاب القرآن .